Wanneer een werknemer langdurig ziek is en niet kan terugkeren in de eigen functie, moet u als werkgever onderzoeken welke andere mogelijkheden voor werkhervatting bestaan.
In eerste instantie wordt gekeken naar passende werkzaamheden binnen de eigen organisatie. Maar wat gebeurt er wanneer ook die mogelijkheden onvoldoende perspectief bieden?
Dan kan een tweede-spoortraject noodzakelijk zijn.
Bij tweede spoor re-integratie wordt onderzocht of de werknemer passend werk kan vinden bij een andere werkgever. Dit is een belangrijk onderdeel van de Wet verbetering poortwachter.
Voor werkgevers roept dat verschillende vragen op. Wanneer moet het tweede spoor starten? Wie betaalt het traject? Wat wordt van de werknemer verwacht? En welke gevolgen heeft het wanneer u te laat begint?
In dit artikel leest u de belangrijkste regels en vindt u een praktisch stappenplan om tweede spoor re-integratie zorgvuldig te organiseren.
Heeft u een langdurig zieke werknemer en twijfelt u of een tweede-spoortraject nodig is? Gesprek met Personeel ondersteunt werkgevers bij ziekteverzuim en re-integratie.
Wat is tweede spoor re-integratie?
Tweede spoor re-integratie is een traject waarbij een zieke werknemer wordt begeleid naar passend werk bij een andere werkgever.
Het traject is bedoeld voor situaties waarin structurele werkhervatting binnen de eigen organisatie niet mogelijk lijkt of onvoldoende perspectief biedt.
Het uitgangspunt blijft dat een werknemer zoveel mogelijk terugkeert naar passend werk.
Wanneer dat niet binnen het eigen bedrijf kan, moeten andere mogelijkheden worden onderzocht.
Een tweede-spoortraject kan bijvoorbeeld bestaan uit:
Onderzoek naar passende functies bij andere werkgevers.
Loopbaanoriëntatie.
Het in kaart brengen van vaardigheden en werkervaring.
Begeleiding bij solliciteren.
Scholing of omscholing.
Contact leggen met mogelijke nieuwe werkgevers.
Onderzoeken van mogelijkheden voor detachering.
Het doel is een duurzame werkhervatting die past bij de mogelijkheden van de werknemer.
Wat is het verschil tussen spoor 1 en spoor 2?
Binnen de Wet verbetering poortwachter wordt onderscheid gemaakt tussen het eerste en het tweede spoor.
| Spoor 1 | Spoor 2 |
|---|---|
| Re-integratie bij de huidige werkgever | Re-integratie buiten de huidige organisatie |
| Terugkeer naar de eigen functie | Onderzoek naar passend werk bij een andere werkgever |
| Aangepaste werkzaamheden binnen het bedrijf | Loopbaanbegeleiding en begeleiding naar extern werk |
| Andere passende functie binnen de organisatie | Nieuwe functie, detachering of andere externe mogelijkheden |
Het eerste spoor heeft in beginsel prioriteit.
Dat betekent dat u eerst zorgvuldig onderzoekt of de werknemer kan terugkeren in de eigen functie, aangepast eigen werk of ander passend werk binnen de organisatie.
Maar zodra duidelijk wordt dat structurele terugkeer binnen het bedrijf onvoldoende perspectief biedt, moet u tijdig onderzoeken of het tweede spoor nodig is.
Belangrijk is dat spoor 1 en spoor 2 naast elkaar kunnen lopen.
Het starten van een tweede-spoortraject betekent dus niet automatisch dat u stopt met zoeken naar passend werk binnen uw eigen organisatie.
Wanneer is tweede spoor re-integratie verplicht?
Een tweede-spoortraject moet worden gestart zodra er geen concreet zicht meer bestaat op structurele werkhervatting binnen de eigen organisatie en de werknemer mogelijkheden heeft om te re-integreren.
Volgens de uitgangspunten uit de Werkwijzer Poortwachter moet een noodzakelijk tweede-spoortraject in beginsel uiterlijk binnen zes weken na de Eerstejaarsevaluatie worden gestart.
Omdat de Eerstejaarsevaluatie rond week 52 plaatsvindt, komt dit doorgaans neer op uiterlijk ongeveer week 58.
Dat is echter geen reden om standaard tot week 58 te wachten.
Wanneer al eerder duidelijk wordt dat structurele werkhervatting binnen de eigen organisatie niet haalbaar is, kan eerder starten noodzakelijk zijn.
Wanneer mag het tweede spoor achterwege blijven?
Na de Eerstejaarsevaluatie kunnen tweede-spooractiviteiten onder meer achterwege blijven wanneer er concreet perspectief bestaat op structurele werkhervatting binnen drie maanden bij de eigen werkgever.
Dit moet gaan om een realistisch en voldoende onderbouwd perspectief.
Alleen de verwachting dat een werknemer misschien binnenkort herstelt, is onvoldoende.
Laat de mogelijkheden daarom zorgvuldig beoordelen en leg vast waarom u wel of niet met het tweede spoor begint.
Wie bepaalt of het tweede spoor moet beginnen?
De werkgever is verantwoordelijk voor het organiseren van de re-integratie.
Daarbij speelt het advies van de bedrijfsarts een belangrijke rol.
De bedrijfsarts beoordeelt welke functionele mogelijkheden en beperkingen relevant zijn.
Een arbeidsdeskundig onderzoek kan vervolgens helpen om te bepalen welke werkzaamheden en functies passen bij de mogelijkheden van de werknemer.
De werkgever moet op basis van deze informatie onderzoeken of passend werk beschikbaar is.
Wanneer de situatie ingewikkeld is, kan het verstandig zijn om tijdig deskundige begeleiding in te schakelen.
U hoeft als werkgever niet zelf medische conclusies te trekken, maar u moet wel actief onderzoeken welke mogelijkheden er voor werkhervatting zijn.
Tweede spoor re-integratie in 6 stappen
Stap 1. Controleer het bestaande re-integratiedossier
Voordat u het tweede spoor start, brengt u het verloop van het ziekteverzuim in kaart.
Controleer onder andere:
De eerste ziektedag.
De Probleemanalyse.
Het Plan van aanpak.
De uitgevoerde re-integratieactiviteiten.
Verslagen van voortgangsgesprekken.
Eventuele bijstellingen.
De Eerstejaarsevaluatie, wanneer deze al heeft plaatsgevonden.
Zo wordt duidelijk welke mogelijkheden al zijn onderzocht en welke informatie ontbreekt.
Stap 2. Laat de mogelijkheden voor werkhervatting onderzoeken
Bespreek met de bedrijfsarts of er voldoende actuele informatie is over de belastbaarheid van de werknemer.
Onderzoek vervolgens zorgvuldig de mogelijkheden binnen de eigen organisatie.
Kan de werknemer de oorspronkelijke functie aangepast uitvoeren?
Zijn er andere passende werkzaamheden?
Kunnen taken worden gewijzigd of verdeeld?
Is een andere functie mogelijk?
Wanneer het antwoord op deze vragen onvoldoende perspectief biedt, kan het tweede spoor noodzakelijk zijn.
Leg de uitkomsten van het onderzoek zorgvuldig vast.
Stap 3. Bespreek het tweede spoor met de werknemer
Een tweede-spoortraject kan voor een werknemer ingrijpend zijn.
De werknemer is vaak nog in dienst en had mogelijk gehoopt terug te keren naar de oorspronkelijke functie.
Leg daarom duidelijk uit waarom onderzoek naar ander passend werk noodzakelijk is.
Bespreek wat het traject inhoudt, welke begeleiding mogelijk is en wat van de werknemer wordt verwacht.
Maak duidelijk dat het doel werkhervatting is en dat het starten van spoor 2 niet automatisch betekent dat het dienstverband eindigt.
Stap 4. Maak een concreet trajectplan
Leg vast welke activiteiten worden uitgevoerd.
Beschrijf bijvoorbeeld:
Het doel van het traject.
De mogelijkheden en kwalificaties van de werknemer.
De functies die onderzocht worden.
Eventuele begeleiding of scholing.
De verantwoordelijkheden van werkgever en werknemer.
De geplande contactmomenten.
De momenten waarop de voortgang wordt beoordeeld.
Een tweede-spoortraject moet bestaan uit daadwerkelijke inspanningen.
Alleen een traject aanmelden bij een re-integratiebureau is niet voldoende wanneer vervolgens geen passende activiteiten worden uitgevoerd.
Stap 5. Start de begeleiding naar passend werk
Afhankelijk van de situatie kan de werknemer begeleiding krijgen bij het onderzoeken van de arbeidsmarkt en het vinden van passend werk.
Denk aan:
Het inventariseren van geschikte functies.
Het opstellen of verbeteren van een cv.
Sollicitatiebegeleiding.
Het benaderen van werkgevers.
Omscholing.
Een werkervaringsplek of detachering wanneer passend.
Het onderzoeken van andere mogelijkheden voor duurzame werkhervatting.
De inhoud moet aansluiten op de belastbaarheid en de praktische mogelijkheden van de werknemer.
Stap 6. Evalueer en documenteer de voortgang
Bespreek regelmatig wat het traject oplevert.
Welke acties zijn uitgevoerd? Zijn er geschikte functies gevonden? Welke sollicitaties of andere activiteiten hebben plaatsgevonden?
Onderzoek ook of de mogelijkheden voor werkhervatting binnen de eigen organisatie veranderen.
Leg de uitkomsten van deze evaluaties vast in het re-integratiedossier.
Wanneer de aanpak onvoldoende resultaat oplevert, moet u beoordelen of aanpassing nodig is.
Tweede spoor re-integratie voorbeeld
Stel dat een medewerker al ruim een jaar ziek is.
De medewerker werkte oorspronkelijk in een functie met fysiek belastende werkzaamheden.
Uit het advies van de bedrijfsarts blijkt dat bepaalde onderdelen van de oorspronkelijke functie niet haalbaar zijn.
De werkgever heeft onderzocht of aangepast werk of een andere passende functie binnen het bedrijf mogelijk is.
Daaruit blijkt dat structurele werkhervatting binnen de eigen organisatie onvoldoende perspectief biedt.
Werkgever en werknemer bespreken daarom een tweede-spoortraject.
Voorbeeld trajectafspraken
Doelstelling
“Het doel van het tweede-spoortraject is het onderzoeken en realiseren van duurzame werkhervatting in passend werk buiten de eigen organisatie.”
Onderzoek naar mogelijkheden
“De werknemer krijgt begeleiding bij het inventariseren van geschikte functies die aansluiten op de werkervaring, vaardigheden en actuele mogelijkheden.”
Begeleiding
“Een re-integratiebegeleider ondersteunt de werknemer bij arbeidsmarktoriëntatie, sollicitatieactiviteiten en het benaderen van mogelijke werkgevers.”
Verantwoordelijkheid werkgever
“De werkgever organiseert de begeleiding, bewaakt de voortgang en blijft de mogelijkheden voor passend werk binnen de eigen organisatie onderzoeken.”
Verantwoordelijkheid werknemer
“De werknemer werkt actief mee aan passende re-integratieactiviteiten en bespreekt eventuele knelpunten tijdig.”
Evaluatie
“Werkgever en werknemer bespreken periodiek de voortgang. De afspraken worden aangepast wanneer de situatie of mogelijkheden veranderen.”
Het voorbeeld laat zien hoe een traject concreet kan worden georganiseerd.
De werkelijke invulling hangt af van de situatie van de werknemer en het advies van de betrokken deskundigen.
Wat kost tweede spoor re-integratie?
De kosten van tweede spoor re-integratie verschillen per situatie.
Er bestaat geen vast wettelijk tarief dat voor alle werkgevers geldt.
De uiteindelijke kosten zijn onder andere afhankelijk van:
De duur van het traject.
De hoeveelheid benodigde begeleiding.
De complexiteit van de re-integratie.
De inzet van een re-integratiebureau.
Eventuele scholing of omscholing.
Aanvullend arbeidsdeskundig onderzoek.
Als werkgever bent u in beginsel verantwoordelijk voor het organiseren en bekostigen van de noodzakelijke re-integratie-inspanningen.
Bij sommige verzuimverzekeringen of aanvullende dienstverlening kan een deel van de begeleiding of kosten worden vergoed.
Controleer daarom altijd de voorwaarden van uw verzekering en eventuele afspraken met de arbodienst.
Kijk bij het vergelijken van aanbieders niet alleen naar de prijs, maar ook naar de inhoud van het traject en de kwaliteit van de verslaglegging.
Een goedkoop traject dat niet voldoet aan wat redelijkerwijs van de werkgever wordt verwacht, kan uiteindelijk financiële risico’s opleveren.
Wie betaalt het loon tijdens tweede spoor re-integratie?
Het starten van een tweede-spoortraject verandert op zichzelf niets aan de bestaande verplichting tot loondoorbetaling.
Zolang de werknemer in dienst is en de wettelijke loondoorbetalingsverplichting bij ziekte geldt, blijft de werkgever in beginsel verantwoordelijk voor het loon.
Volgens de algemene wettelijke regels bedraagt de loondoorbetaling bij ziekte minimaal 70 procent van het loon, met aanvullende regels voor onder andere het eerste ziektejaar.
In een cao of arbeidsovereenkomst kunnen gunstigere afspraken staan.
Een tweede-spoortraject is dus geen manier om de loondoorbetaling direct te beëindigen.
Meer informatie over de financiële gevolgen van ziekte vindt u in ons artikel Wat kost een zieke werknemer?.
Kan een werknemer tweede spoor re-integratie weigeren?
Werkgever en werknemer zijn allebei verplicht om actief mee te werken aan de re-integratie.
Dat betekent dat de werknemer redelijke afspraken moet nakomen en passend werk moet accepteren.
Een werknemer kan dus niet zonder goede reden alle medewerking aan een passend tweede-spoortraject weigeren.
Wel moet de begeleiding aansluiten op de mogelijkheden en omstandigheden van de werknemer.
Wanneer onenigheid ontstaat over passende werkzaamheden of de re-integratie-inspanningen, moet zorgvuldig worden onderzocht waar het probleem ligt.
Bij medische vragen is de bedrijfsarts de aangewezen deskundige.
Bij een geschil over passende arbeid of voldoende re-integratie-inspanningen kan een deskundigenoordeel van UWV worden aangevraagd.
Neem niet zomaar loonmaatregelen zonder eerst te beoordelen of daarvoor een wettelijke grondslag bestaat en of de juiste procedure is gevolgd.
Wat gebeurt er als het tweede spoor geen baan oplevert?
Niet ieder tweede-spoortraject leidt binnen de eerste twee ziektejaren tot een nieuwe baan.
Dat betekent niet automatisch dat de werkgever onvoldoende heeft gedaan.
UWV beoordeelt bij het re-integratieverslag niet uitsluitend het uiteindelijke resultaat.
Er wordt ook gekeken of werkgever en werknemer voldoende en passende inspanningen hebben geleverd.
Een goed onderbouwd en actief uitgevoerd traject kan daarom belangrijk zijn, ook wanneer nog geen werkhervatting bij een andere werkgever is gerealiseerd.
Zorg dat duidelijk is welke mogelijkheden zijn onderzocht, welke acties zijn uitgevoerd en waarom bepaalde keuzes zijn gemaakt.
Kan te laat starten met spoor 2 een loonsanctie opleveren?
Ja.
Wanneer het tweede spoor noodzakelijk was, maar de werkgever zonder goede reden te laat is begonnen of onvoldoende inspanningen heeft geleverd, kan dit meewegen bij de beoordeling door UWV.
Bij onvoldoende re-integratie-inspanningen kan UWV besluiten dat de werkgever na de gebruikelijke 104 weken ziekte maximaal 52 weken extra loon moet doorbetalen.
Dat is een aanzienlijk financieel risico.
Een werkgever moet daarom niet alleen weten wanneer het tweede spoor verplicht kan zijn, maar ook kunnen aantonen welke afwegingen en acties zijn uitgevoerd.
Een zorgvuldig opgebouwd dossier is daarbij essentieel.
Betekent tweede spoor automatisch ontslag?
Nee.
Het starten van een tweede-spoortraject betekent niet dat de arbeidsovereenkomst automatisch eindigt.
Ook wanneer de werknemer bij een andere werkgever passende werkzaamheden gaat uitvoeren, hangt de juridische situatie af van de gemaakte afspraken.
Soms is bijvoorbeeld sprake van detachering, waarbij de werknemer in dienst blijft bij de oorspronkelijke werkgever.
In andere situaties kan uiteindelijk een nieuw dienstverband ontstaan.
De regels rond beëindiging van een arbeidsovereenkomst tijdens of na langdurige ziekte staan los van de verplichting om zorgvuldig aan re-integratie te werken.
Laat u hierover adviseren voordat u afspraken maakt die gevolgen hebben voor het dienstverband.
Checklist tweede spoor voor werkgevers
Controleer de volgende onderdelen voordat u een tweede-spoortraject start of beoordeelt.
- Er is actuele informatie over de belastbaarheid van de werknemer.
De mogelijkheden voor terugkeer in eigen werk zijn onderzocht.
Aangepast eigen werk is onderzocht.
Ander passend werk binnen het bedrijf is onderzocht.
De uitkomsten zijn voldoende onderbouwd.
De Eerstejaarsevaluatie is uitgevoerd wanneer deze aan de orde is.
De noodzaak en startdatum van spoor 2 zijn beoordeeld.
De werknemer is geïnformeerd over het traject.
Er is een concreet plan voor begeleiding naar passend werk.
Taken en verantwoordelijkheden zijn duidelijk.
De uitgevoerde activiteiten worden vastgelegd.
De voortgang wordt regelmatig geëvalueerd.
De mogelijkheden binnen spoor 1 blijven worden gevolgd.
Het re-integratiedossier wordt actueel gehouden.
Hulp bij tweede spoor re-integratie
Tweede spoor re-integratie vraagt om een zorgvuldige afweging.
Te vroeg conclusies trekken over de mogelijkheden binnen de eigen organisatie is niet verstandig. Maar te lang wachten met noodzakelijke vervolgstappen kan eveneens problemen opleveren.
Gesprek met Personeel helpt MKB-werkgevers om het re-integratieproces goed te organiseren.
Wij ondersteunen onder andere bij:
Het beoordelen van de bestaande re-integratieaanpak.
Het controleren en structureren van dossiers.
Het voorbereiden van gesprekken met de werknemer.
Het bewaken van de termijnen.
Het coördineren van betrokken partijen.
Het vastleggen en opvolgen van re-integratieafspraken.
Heeft u een medewerker die langdurig ziek is en twijfelt u welke vervolgstappen nodig zijn?
Neem vrijblijvend contact op met Gesprek met Personeel. Een eerste telefonisch advies is kosteloos.
Veelgestelde vragen over tweede spoor re-integratie
Wanneer moet tweede spoor re-integratie starten?
Een tweede-spoortraject moet starten zodra er geen concreet zicht meer bestaat op structurele werkhervatting binnen de eigen organisatie en re-integratie mogelijk is. Wanneer het tweede spoor na de Eerstejaarsevaluatie nodig is, geldt in beginsel een uiterste startmoment van zes weken daarna.
Is tweede spoor na één jaar ziekte verplicht?
Niet automatisch. Er moet worden beoordeeld of structurele werkhervatting binnen de eigen organisatie voldoende concreet perspectief biedt. Is dat niet zo, dan zijn tweede-spooractiviteiten doorgaans noodzakelijk.
Wie betaalt tweede spoor re-integratie?
De werkgever is in beginsel verantwoordelijk voor de kosten van noodzakelijke re-integratieactiviteiten. Afhankelijk van de verzekering of dienstverlening kunnen bepaalde kosten worden vergoed.
Hoe lang duurt een tweede-spoortraject?
Dat verschilt per situatie. De duur hangt onder andere af van de mogelijkheden van de werknemer, de benodigde begeleiding en de voortgang. Het traject moet aansluiten op de wettelijke re-integratieverplichtingen.
Kan een werknemer tweede spoor weigeren?
Een werknemer moet in beginsel meewerken aan redelijke re-integratieafspraken en passend werk accepteren. Bij een conflict moet worden beoordeeld of de activiteiten daadwerkelijk passend zijn.
Moet spoor 1 doorgaan wanneer spoor 2 begint?
Ja, het starten van spoor 2 betekent niet automatisch dat de mogelijkheden voor re-integratie binnen de eigen organisatie niet meer onderzocht hoeven te worden.
Wat als er geen passend werk wordt gevonden?
Het ontbreken van een nieuwe baan betekent niet automatisch dat de re-integratie onvoldoende is geweest. UWV kijkt ook naar de inspanningen en de kwaliteit van het traject.
Waar vind ik de officiële regels over spoor 2?
Op de website van UWV over re-integreren in ander werk vindt u uitleg over het eerste en tweede spoor.