Verzuim terugdringen door leiderschap: nieuwe aanpak voor managers in 2026

Laatst bijgewerkt: mei 2026

Het verzuimpercentage in Nederland is gestegen naar 5,4 procent in 2025, met langdurig verzuim dat steeds meer verschuift van fysiek naar mentaal. Ziekteverzuim Nederland benadrukt dat effectief leiderschap de sleutel is om verzuim structureel aan te pakken. Daarom wordt het tijd dat managers hun gesprekstechnieken aanscherpen en een proactievere rol nemen in verzuimpreventie.

Wat is er gebeurd met het verzuim in Nederland?

De laatste cijfers tonen een zorgwekkende trend. Bovendien bleef het verzuim in januari 2026 op 5,1%, een stijging ten opzichte van 4,9% in december 2025. Daarnaast zien we dat psychische klachten inmiddels verantwoordelijk zijn voor ongeveer 40 procent van het langdurig verzuim.

Echter is de meest opvallende ontwikkeling de verschuiving van fysiek naar mentaal verzuim. Stress, burn-out en emotionele uitputting zorgen voor steeds langere uitval. Immers laat het CBS zien dat het verzuim door stressgerelateerde klachten in de periode juli 2024 tot juni 2025 toenam met 8%.

Ten eerste kost een zieke werknemer gemiddeld € 405,- per dag in 2026. Ten tweede ervaren 57% van de organisaties problemen door de stijgende kosten die samenhangen met verzuim en arbeidsongeschiktheid. Met andere woorden: de financiële impact wordt steeds groter voor werkgevers.

Waarom dit ertoe doet voor leidinggevenden

Leidinggevenden bevinden zich in een unieke positie om verzuim te voorkomen en te verminderen. Namelijk hebben zij dagelijks contact met hun medewerkers en kunnen signalen van stress of overbelasting vroeg oppikken. Daarom is investeren in gesprekstechnieken en communicatievaardigheden cruciaal geworden.

Vervolgens speelt de nieuwe Wet Verbetering Poortwachter een belangrijke rol. Vanaf 2026 moeten werkgevers binnen 24 uur na ziekmelding contact opnemen met de zieke werknemer. Daarnaast wordt de probleemanalyse verplicht binnen drie weken in plaats van zes weken.

Bovendien toont onderzoek aan dat 51% van organisaties van plan is gerichte trainingen te geven over specifieke verzuimthema’s. Kortom: er is een duidelijke verschuiving gaande van reactief naar proactief verzuimmanagement, waarbij leiderschap een centrale rol speelt.

Wij zien in onze praktijk bij Gesprek met personeel dat organisaties die investeren in de communicatievaardigheden van hun leidinggevenden significant betere resultaten behalen op het gebied van verzuimreductie.

Voor welke sectoren geldt dit het meest?

Hoewel verzuim alle sectoren raakt, zijn er specifieke branches waar effectief leiderschap extra impact heeft. Bijvoorbeeld toont de zorg- en welzijnssector het hoogste verzuim met 7,5 procent, gestegen van 7,3 procent in 2024.

Echter zien we in sectoren als verpleging en zorg met overnachting (8,8 procent) en welzijnszorg zonder overnachting (8 procent) dat hoog verzuim bovendien versterkend werkt. Als collega’s uitvallen, neemt de druk op de rest van het team verder toe, waardoor het risico op nieuwe uitval weer groter wordt.

Daarnaast blijkt uit onderzoek dat organisaties met 1 tot 10 werkzame personen een verzuimpercentage van slechts 2,6 procent hebben, terwijl dit bij 10 tot 100 werkzame personen oploopt tot 4,7 procent. Met andere woorden: hoe groter de organisatie, des te belangrijker wordt professioneel verzuimmanagement.

Voor specifieke administratieve ondersteuning bij verzuim verwijzen we naar onze uitgebreide gids over verzuimadministratie uitbesteden, waarin we de praktische aspecten van verzuimbeheer toelichten.

Welke gesprekstechnieken werken het beste?

Effectieve verzuimgesprekken vereisen specifieke vaardigheden die verder gaan dan standaard managementgesprekken. Ten eerste is actief luisteren cruciaal – managers moeten echt horen wat er speelt bij hun medewerkers, niet alleen de oppervlakkige klachten.

Ten tweede helpt motiverende gespreksvoering om medewerkers zelf oplossingen te laten aandragen. In plaats van direct met oplossingen te komen, kunnen managers door de juiste vragen te stellen medewerkers stimuleren om zelf na te denken over mogelijke verbeteringen.

Daarnaast is het belangrijk om preventieve gesprekken te voeren, niet alleen reactieve. Wij adviseren bij Gesprek met personeel om maandelijks korte check-ins te plannen waarin de werkdruk en het welzijn besproken worden. Hierdoor kunnen problemen worden geïdentificeerd voordat ze leiden tot verzuim.

Bovendien moet elke gesprekstechniek ondersteund worden door gedegen documentatie. Vanaf 2026 worden alle verzuimgesprekken verplicht gedocumenteerd volgens nieuwe richtlijnen, waarbij transparantie en follow-up essentieel zijn.

Wat je nu moet doen als leidinggevende

Kortom, de tijd van afwachten is voorbij. Leidinggevenden moeten nu actie ondernemen om hun gesprekstechnieken te verbeteren en een proactieve aanpak te ontwikkelen. Ten eerste adviseren wij om een training in gesprekstechnieken te volgen die specifiek gericht is op verzuimpreventie.

Ten tweede is het essentieel om een systematische aanpak te implementeren voor regelmatige check-ins met medewerkers. Samenvattend betekent dit dat verzuimmanagement moet verschuiven van een reactieve naar een proactieve, strategische functie.

Vervolgens raden we aan om contact op te nemen met specialisten die ervaring hebben met de nieuwe wetgeving. Bij Gesprek met personeel hebben wij uitgebreide expertise opgebouwd in het ondersteunen van leidinggevenden bij effectief verzuimmanagement. Onze ziekteverzuim en re-integratie diensten helpen organisaties om structureel betere resultaten te behalen.

Ten slotte is het verstandig om te investeren in een totaalaanpak waarbij gesprekstechnieken gecombineerd worden met adequate HR-ondersteuning. Alleen zo kunnen leidinggevenden de impact van hun verbeterde communicatie maximaliseren en daadwerkelijk bijdragen aan structurele verzuimreductie.